Znamiona atypowe mogą być pojedyncze lub mnogie. Mogą występować sporadycznie lub rodzinnie, szczególnie w przypadku zespołu znamion dysplastycznych.

Znamiona te pojawiają się z reguły pod koniec pierwszej dekady życia. Postać sporadyczna może wystąpić w każdym okresie życia, natomiast w przypadku znamion występujących rodzinnie najczęściej pojawiają się pod koniec drugiej dekady życia.

Znamiona atypowe mogą być zlokalizowane na całej powierzchni skóry oraz na błonach śluzowych. Najczęściej obserwowane cechy kliniczne znamion atypowych to asymetria, różnorodne zabarwienie, wielkość powyżej 3-5 mm, niewyraźne i nieregularne granice oraz zróżnicowana powierzchnia. Część znamion ma charakter plamy, inne mogą być guzkami lub tworzyć guzki w obrębie plamy. Czasami zdarzają się nawet guzki uszypułowane.

Postępowanie terapeutyczne w przypadku znamion atypowych uwarunkowane jest ilością znamion występujących w obrębie skóry oraz wywiadem osobniczym i rodzinnym w kierunku występowania czerniaka złośliwego lub zespołu znamion atypowych. Jeżeli cechy atypowe są miernie nasilone, ogniska należy uważnie obserwować. Liczba znamion atypowych w ciągu życia zazwyczaj rośnie, a same znamiona mogą się powiększać. Pacjenci z dużą liczbą znamion atypowych wymagają kontroli co 6-12 miesięcy[10]. Kontrola ta polega na dokładnych pomiarach wielkości zmian oraz na ich ocenie dermatoskopowej. Niezwykle pomocnym w diagnostyce znamion atypowych jest videodermatoskop (FotoFinder).

Każde podejrzane ognisko, mogące być czerniakiem musi być usunięte z marginesem 2 mm[9] i poddane badaniu histopatologicznemu. Znamiona atypowe nie powinny być leczone metodą laseroterapii[3].

Czerniak jest rzadkim nowotworem skóry, ale zachorowalność stale wzrasta. Co roku w Polsce odnotowuje się około 1100 nowych przypadków czerniaka i nowotwór ten coraz częściej dotyczy młodych ludzi. Rozległy zabieg chirurgiczny jest jedynym możliwym leczeniem radykalnym.

Wczesne rozpoznawanie podejrzanych o transformacje nowotworową znamion stanowi poważne wyzwanie (Fotofinder). Wiele znamion barwnikowych posiadających ewidentne cechy sugerujące ich podejrzany charakter pozostaje bez odpowiedniego leczenia. Pacjenci często bagatelizują obecność podejrzanych znamion, co jest spowodowane zarówno brakiem wiedzy, jak i obawami przed ewentualnym leczeniem chirurgicznym i otrzymaniem „tragicznej” diagnozy. Usunięcie, z odpowiednim marginesem chirurgicznym ogniska, czerniaka złośliwego, którego grubość w skali Breslow nie przekracza 1mm w 99% jest zabiegiem radykalnym, całkowicie eliminującym chorobę. Każdy kolejny milimetr grubości ogniska nowotworowego zwiększa prawdopodobieństwo rozprzestrzenienia choroby w organizmie, w tym, w pierwszej kolejności, pojawienia się przerzutów w okolicznych węzłach chłonnych.

Artykuły powiązane:

1. Znamiona i brodawki
2. Usuwanie znamion
3. Znamię błękitne

Coraz większy wzrost zachorowalno­ści na czerniaka złośliwego wzbu­dził w świecie zainteresowanie czyn­nikami warunkującymi ryzyko jego powstawania. Jest on nowotworem złośliwym powodującym dużą śmiertel­ność, wywodzącym się z komórek barwnikowych skóry, melanocytów. Może więc rozwinąć się na podłożu znamion barwnikowych atypowych, zwykłych i wrodzonych. Osoby mające takie zna­miona są bardziej wrażliwe na słońce i to u nich istnieje większe ryzyko po­wstania czerniaka. Jego najczęstszym umiejscowieniem jest skóra (ok. 90%). Do czynników ryzyka występowania czerniaka skóry zaliczamy przede wszystkim długotrwałą ekspozycję na promieniowanie ultrafioletowe (słonecz­ne i inne). Duże znaczenie ma również kolor skóry i włosów, bowiem u osób z jasną karnacją, o niebieskich oczach, włosach blond lub rudych czerniak skó­ry występuje zdecydowanie częściej. Jest to związane z mniejszą ilością barw­nika, melaniny. U ciemnoskórych czer­niak częściej lokalizuje się na błonach śluzowych lub pod paznokciem. Lecze­nie polega na chirurgicznym wycięciu podejrzanej o przemianę nowotworową zmiany z szerokim marginesem zdro­wych tkanek otaczających i poddanie badaniu histopatologicznemu uzyska­nego materiału. Od jego wyniku uzależ­nione jest dalsze postępowanie terapeu­tyczne.

Artykuły powiązane:

1. Znamiona atypowe
2. Przebarwienia skóry
3. Czerniak

Czerniak skóry (Melanoma malignum). Wzrost zachorowalności na czerniaka wzbudził na świecie znaczne zain­teresowanie czynnikami warunkującymi ryzyko jego powstawania, a szczególnie transformacją złośliwą znamion barwni­kowych skóry.

Czerniak może rozwinąć się na podłożu znamion barwnikowych atypowych, zwykłych i wrodzonych. Osoby posiadające takie znamiona są bardziej wrażliwe na słońce i to u nich istnieje większe ryzyko powstania czerniaka. Problem dotyczy osób, które w młodości często doznawały oparzeń posłonecznych, jak i tych, które opalają się stosunkowo trudno.

Czerniak jest nowotworem złośli­wym powodującym dużą śmiertelność. Jego najczęstszym umiejscowieniem jest skóra (ok. 90%), ale lokalizuje się rów­nież w obrębie gałki ocznej, błon ślu­zowych okolic otworów naturalnych, np. odbytu, pod paznokciem oraz nie­zwykle rzadko w oponach mózgowych.

Do czynników ryzyka występowania czerniaka skóry zaliczamy przede wszystkim długotrwałą ekspozycję na promieniowanie ultrafioletowe (słonecz­ne i inne), intensywne opalanie się z ob­jawami oparzenia skóry oraz nadmierne opalanie się w dzieciństwie. Bardziej narażone są osoby z dużą ilością zna­mion, szczególnie gdy są one mecha­nicznie drażnione bądź posiadają cechy już sugerujące zmiany nowotworowe. Niebagatelne znaczenie ma również ko­lor skóry i włosów, bowiem u osób z jasną karnacją, mających niebieskie oczy, włosy blond lub rude czerniak skóry występuje zdecydowanie częściej. Jest to związane z mniejszą ilością barw­nika, melaniny. U ciemnoskórych czer­niak częściej lokalizuje się na błonach śluzowych. Ostatnio stwierdzono, że dużą rolę odgrywa czynnik genetyczny (rodzinny zespół znamion dysplastycznych, czerniak występujący rodzinnie).

Zapobieganie występowaniu zmian posłonecznych polega przede wszyst­kim na unikaniu czynników ryzyka lub zmniejszeniu ich oddziaływania.

Przede wszystkim należy:

• Dokładnie poznać fenotyp swo­jej skóry (barwę oczu i kolor włosów) oraz szczegółowo obejrzeć wszelkie zmiany na skórze i błonach śluzowych.
• Nie korzystać z kąpieli słonecz­nych w godzinach 11.00-15.00, gdy jest największe nasłonecznienie, podczas opalania stosować kremy z filtrem o wy­sokiej protekcji (min. 30), nosić nakry­cie głowy i odpowiedni ubiór oraz okulary przeciwsłoneczne UV, szczególnie przy jasnych oczach (pamiętać, że w kra­jach o dużym nasłonecznieniu i w gó­rach promieniowanie jest silniejsze).
• Usuwać znamiona narażone na stałe drażnienie mechaniczne (przez bieliznę, pasek od spodni, golenie twa­rzy itd.) oraz zgłosić się do lekarza, gdy znamiona są niepokojące – rosną, zmie­niły kolor, kształt, pojawiło się swędze­nie, ból lub krwawienie.
• Poddawać się badaniom profilak­tycznym skóry i błon śluzowych przynaj­mniej raz na pół roku, jeżeli w rodzinie występowały przypadki nowotworów tych okolic ciała.

Słońce jest źródłem energii dla na­szego organizmu, ale należy z niego korzystać rozsądnie i z umiarem, gdyż może stać się ono przyczyną poważ­nych chorób.

Artykuły powiązane:

1. Znamiona i brodawki
2. Znamię błękitne
3. Znamiona atypowe

Skóra, największy narząd organizmu ludzkiego, jest miejscem różno­rodnych zmian patologicznych, po­wstających najczęściej na skutek nie­korzystnego działania promieniowa­nia słonecznego.

Słońce jest podstawą życia na Ziemi. Jest ono największym, naturalnym źró­dłem energii, a opalanie się jest jednym z ulubionych nawyków ludzi. Mówiąc o promieniowaniu słonecznym, zwykle mamy na myśli promieniowanie ultrafio­letowe UVB. Dobroczynnym efektem jego działania jest przemiana w obrębie skóry nieaktywnej formy witaminy D w jej po­stać aktywną. Niestety, to samo promienio­wanie, zwane także rumieniotwórczym, przyczynia się do powstawania niekorzyst­nych zmian skórnych po opalaniu, takich jak: oparzenia posłoneczne, szybsze sta­rzenie się (photoaging) oraz stymulacja powstawania nowotworów i różnego ro­dzaju fotodermatoz.

Skóra poddana przewlekłemu dzia­łaniu promieni słonecznych ulega po­grubieniu, staje się szorstka i nieelastyczna, mniej sprężysta i jędrna, na­stępnie ulega stopniowemu zanikowi i ścieńczeniu, a na jej powierzchni po­wstają żółte plamy, piegi, plamy soczewicowate, wybroczyny i teleangiektazje. Tworzą się więc głębokie zmarszczki i bruzdy oraz nasilają procesy nowotworzenia. Najbardziej szkodliwe zmia­ny zachodzą w tkance podskórnej, bo­wiem dochodzi w niej do rozpadu i zaniku włókien kolagenu i elastyny.

Pierwsze obserwacje dotyczące szkodliwości działania słońca pochodzą z końca XIX wieku. Dopiero jednak moda na opalanie, która pojawiła się na początku lat 60. XX wieku, spowodowa­ła wzrost zainteresowania niepożądany­mi skutkami jego działania. Wpływ pro­mieniowania słonecznego na skórę uzależniony jest od czasu przebywania na słońcu i od fototypu skóry, czyli za­wartości i rodzaju występującej w niej melaniny. Osoby o jasnej karnacji są bardziej wrażliwe i w większym stopniu narażone na uszkodzenia posłoneczne.

Najczęstsze zmiany skórne powsta­jące na skutek niekorzystnego działania promieniowania słonecznego to:

• przebarwienia: piegi, plamy soczewicowate,
• stany przednowotworowe,
• nowotwory skóry,
• czerniak skóry.

Artykuły powiązane:

1. Piegi
2. Plamy soczewicowate
3. Przebarwienia skóry